TRYLOGIA: KURCZENIE SIĘ MIAST W POLSCE

  • Dodaj recenzję:
  • Kod: 2219
  • Dostępność: jest na stanie

  • Historia ceny
  • Czas realizacji: 24h + czas dostawy zgodny z wybranym przewoźnikiem
  • kpl.
  • 87,00 zł 49,00 zł / kpl.

TRYLOGIA: KURCZENIE SIĘ MIAST W POLSCE.

Na trylogię „Kurczenie się miast w Polsce” składa się:

monografia Bartłomieja Sroki „Dychotomia procesu urbanizacji, czyli rozlewanie miast kurczących się w kontekście systemu planowania przestrzennego”. Autor zadaje pytanie czy urbanizacja w nowym tysiącleciu odróżnia się od linearnego procesu wzrostu towarzyszącego nam od doby rewolucji przemysłowej? Depopulacja, „erozja miejskości” i rozlewanie się miast są głównymi wątkami podjętymi przez autora. Poszukuje on genezy erozji systemu planowania w Polsce, jego dualizmu, który umożliwił rozlewanie się zabudowy oraz jednoczesne, wielowymiarowe kurczenie się miast. Próbuje określić jaka jest obecna funkcja planowania przestrzennego miast w warunkach ich powszechnego kurczenia się.

książka Mikołaja Gomółki „Postmiasto: strategie dla wyludniających się miast na przykładzie Bytomia” to refleksja nad tym, czy istnieje miasto po mieście. Jest to drobiazgowa diagnoza procesów kształtujących przestrzeń depopulującego się Bytomia, która prowadzi do „strategii” zarządzania zjawiskiem kurczenia się w ujęciu przestrzennym. Autor wykorzystuje potencjał kształtowania nowego krajobrazu, sukcesji natury na gruzach wyburzonych miast.

publikacja „Kurczenie się (shrinkage) starych miast przemysłowych i przeciwdziałanie jego negatywnym skutkom”, autorstwa Emilii Jaroszewskiej, to wnikliwa analiza upadku miast przemysłowych na przykładzie Wałbrzycha. Autorka mierzy się z problemem determinizmu ścieżki rozwojowej, który często rzutuje na aktualne problemy szeregu miast, zwłaszcza tych, gdzie bazę ekonomiczną stanowił przemysł tradycyjny. Jest to perspektywa procesu kurczenia się miasta wywołanego „szokiem” transformacji systemowej, jego wymiaru ekonomicznego kwestionującego ich dotychczasowy rozwój.

Podsumowaniem publikacji oraz długoletnich badań Instytutu Rozwoju Miast i Regionów na temat rewitalizacji jest koncepcja dopasowania struktury przestrzenno-funkcjonalnej miasta do jego aktualnej sytuacji demograficznej. Koncepcja ta została przedstawiona w formie posteru, który zawiera esej nad "rightsizingiem" miasta, roli planowania przestrzennego i rewitalizacji w tym procesie. Jest to Plan ogólny miasta kurczącego się - „Festung miasto”.

„Dychotomia procesu urbanizacji, czyli rozlewanie miast kurczących się w kontekście systemu planowania przestrzennego”

SPIS TREŚCI:

Wstęp

Stan badań oraz przyjęte metody badawcze

Cel i zakres pracy

Uwagi metodologiczne badania

BADANIA

1/ Zarys teoretyczny kurczenia się miast. Nowa determinanta procesu urbanizacji?

1.A/ Wskazanie kontekstu procesu kurczenia się miast w istniejących koncepcjach i modelach teoretycznych procesu urbanizacji

1.B/ Dlaczego miasta się kurczą? Anatomia procesu kurczenia się miast

1.B.1/ Kraje postsocjalistyczne. Implozja systemu i inicjacja kurczenia się miast

1.C/ Teoria kurczenia się miast w definicjach

1.C.1/ Próba syntezy i zarys definicji fenomenu kurczenia się miast

2/ Przegląd aparatu badawczego procesu kurczenia się miast a problematyka prowadzenia badań krajowych

2.A/ Propozycja metod badania zjawiska kurczenia się miast polskich

2.B/ Typologia miast w Polsce pod względem występowania procesu

kurczenia się miast i rozlewania zabudowy miast kurczących się

3/ Kurczenie się miast a badania nad rozwojem przestrzennym miast

3.A/ System planowania przestrzennego a paradygmat

3.B/ Koszty alternatywne wykładniczego wzrostu procesu urbanizacji?

4/ Diachroniczność procesu kurczenia się, czyli shrinkage sprawl (rozlewanie miast kurczących się)

4.A/ Rozlewanie miast kurczących się w Polsce

4.B/ Doktryna planistyczna w kontekście dychotomii procesu urbanizacji

INTERWENCJE

5/ Formy i zakres działań, czyli typologia interwencji

6/ System planowania przestrzennego a proces kurczenia się miast w Niemczech

6.A/ Zarys zmian w systemie planowania przestrzennego w Niemczech, czyli urbanistyka oddolna

6.B/ Regionalna Koncepcja Rozwoju (Regionales Entwicklungskonzept, REK)

6.C/ Zintegrowana Koncepcja Rozwoju Miasta (Integrierte Stadtentwicklungskonzept, INSEK)

6.D/ Suburbanizacja w mieście, czyli strefy krajobrazowe i recykling terenów zurbanizowanych

7/ Zastosowanie szkoły morfologii miejskiej w kontekście miast kurczących się, czyli o rekompozycji tkanki urbanistycznej

PODSUMOWANIE

Bibliografia

Aneks

Summary

Wydawca: Instytut Rozwoju Miast i Regionów
Autor: Bartłomiej Sroka
wyd. 2021 rok
ISBN: 978-83-65105-79-0
okładka: miękka
format: 16,5 cm x 23,5 cm
liczba stron: 210

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Postmiasto: strategie dla wyludniających się miast na przykładzie Bytomia” to zapis rozważań nad problematyką kurczących się miast, zarówno w Polsce jak i na całym świecie. Autor analizuje historię występowania procesu poczynając od starożytności. Następnie wprowadzona zostaje klasyfikacja przyczyn wyludniania. W oparciu o różne przytoczone scenariusze ze współczesnych miast dotkniętych kryzysem, w drugiej części książki zostaje zaproponowany proces naprawczy dla jednego z najszybciej wyludniającego się miasta w Polsce – Bytomia. Proponowane rozwiązania dalekie są od naiwnej wiary w to że proces odpływu mieszkańców da się z dnia na dzień odwrócić. Autor proponuje wrażliwe ale i odważne działania które mają na celu przygotowanie miasta na dalsze zmiany demograficzne i ekonomiczne. Zaprezentowane rozwiązania operują w różnych skalach (krajobrazowej, urbanistycznej, architektonicznej) i mają na celu odpowiedzieć na pytanie czym będzie postmiasto – miasto po mieście.

SPIS TREŚCI

Przedmowa/Sławomir Gzell ………………………………………………….. 9

Wstęp …………………………………………………….. 11

Część I  …………………………………………………………………15
1. Proces wyludniania – charakterystyka zjawiska ……………………….. 17

1.1. Miasto wyludniające się – próba sprecyzowania pojęcia ………………. 17

1.2. Wyludnianie się miast na przestrzeni dziejów – rys historyczny …………. 19

1.3. Przyszłość wyludniania – prognozy …………………………….. 23

1.4. Wyzwanie współczesności – zmiana paradygmatu nieustającego rozwoju  ….. 25

2. Przyczyny wyludniania się miast – systematyzacja problematyki……………. 29

2.1. Demograficzne ………………………………………….. 29

2.2. Polityczne ……………………………………………… 31

2.3. Naturalne ……………………………………………… 32

2.4. Ekonomiczne …………………………………………… 34

3. Skutki wyludniania się miast – trzy scenariusze……………………….. 37

3.1. Collapse – całkowite wyludnienie ……………………………… 37

3.2. Marginalizacja / peryferyzacja………………………………… 38

3.3. Ponowne zaludnienie – odrodzenie …………………………….. 40

4. Schemat klasyfikacji miast ……………………………………… 43

Przykłady …………………………………………………. 43 

5. Badanie przykładów działań interwencyjnych ………………………… 45

5.1. Działania w skali mikro …………………………………….. 45

5.2. Działania w skali makro ……………………………………. 49

Część II  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55
1. Sformułowanie tematyki projektowej ……………………………… 57

1.1. Określenie zakresu prac projektowych  ………………………….. 57

1.2. Wybór lokalizacji  ………………………………………… 57

2. Charakterystyka Bytomia ……………………………………… 61

2.1. Ważne fakty z historii miasta ………………………………… 61

2.2. Wyludnianie się Bytomia – prognozy …………………………… 66

2.3. Analizy przestrzenne miasta …………………………………. 67

2.4. Analiza struktury urbanistycznej Śródmieścia  …………………….. 75

2.5. Analiza polityki przestrzennej miasta …………………………… 79

3. Sformułowanie tezy ………………………………………….. 83

3.1. Teza – postulaty dla miasta ………………………………….. 83

3.2. Przesiedlenie ludzi z najbardziej zdegradowanych obszarów do centrum …… 85

3.3. Postmiasto – zdefiniowanie nowego terminu ……………………… 86

3.4. Wybór narzędzi projektowych ………………………………… 87

Część III  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 89
1. Elementy strategii przestrzennej – Strategia rozwoju …………………… 91

1.1. Definiowanie pozycji Bytomia w Konurbacji Górnośląskie j……………. 91

1.2. Działania w granicach miasta ………………………………… 92

2. Elementy struktury urbanistycznej – Masterplan …………………….. 101

2.1. Obszar postmiejski – ogród społecznościowy …………………….. 101

2.2. Śródmieście ……………………………………………. 107

3. Elementy formy architektonicznej – projekt koncepcyjny ……………….. 113

3.1. Ogród ……………………………………………….. 113

3.2. Bazylika………………………………………………. 114

3.3. Finansowanie, administrowanie  ……………………………… 121 

Podsumowanie  ……………………………………………… 127
Abstract…………………………………………………… 129

Podziękowania  ……………………………………………… 131

Literatura  …………………………………………………. 133

Spis tabel i rycin …………………………………………….. 137

Wydawca: Instytut Rozwoju Miast i Regionów
Autor: Mikołaj Gomółka
wyd. 2019; dodruk 2021 rok
ISBN: 978-83-65105-35-6
okładka: miękka
format: 16,5 cm x 23,5 cm
liczba stron: 140

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Kurczenie się (shrinkage) starych miast przemysłowych i przeciwdziałanie jego negatywnym skutkom

Obserwowane współcześnie negatywne konsekwencje procesu kurczenia się miast sprawiają, że stanowi on jedno z najbardziej istotnych wyzwań dla przyszłego rozwoju wielu miast, w szczególności starych miast przemysłowych. Potrzebne jest zatem formułowanie nowych scenariuszy i programów rozwojowych uwzględniających proces kurczenia się miast, które wciąż tętnią życiem i są atrakcyjne dla ich mieszkańców.  Przemysł, który przez dziesięciolecia był siłą napędową gospodarki i wzrostu ludnościowego wielu miast, stał się w późniejszym czasie źródłem ich problemów. Kryzys działalności tworzących bazę ekonomiczną starych miast przemysłowych (zwłaszcza tradycyjnego przemysłu) wywołany przez proces deindustrializacji, a w krajach postsocjalistycznych dodatkowo przez „szok” transformacji gospodarczej, spowodował długotrwałe i niekorzystne zmiany w wielu aspektach. Ich konsekwencją jest obserwowany współcześnie proces kurczenia się starych miast przemysłowych, zarówno w wymiarze demograficznym, gospodarczym, społecznym, jak i przestrzennym. W oparciu o szereg teorii ekonomicznych, takich jak teoria zależności od ścieżki, bazy ekonomicznej czy koncepcji kumulatywnej przyczynowości G. Myrdala autorka tłumaczy kryzys miast poprzemysłowych. Dokonując wnikliwej analizy studium przypadku, jakim jest Wałbrzych.

SPIS TREŚCI

Wprowadzenie …… 9

1. Wstęp …… 11
 1.1. Cel i zakres pracy …… 11
 1.2. Przegląd literatury …… 14
 1.3. Materiały źródłowe i metody badawcze …… 16
2. Podstawy teoretyczne analizy procesu kurczenia się miast …… 21
 2.1. Procesy regresywne w teoriach rozwoju miast …… 21
 2.2. Stare miasta przemysłowe jako obiekt badań …… 32
  2.2.1. Kształtowanie się miasta przemysłowego …… 32
  2.2.2. Kryzys miast przemysłowych …… 34
 2.3. Koncepcja miasta kurczącego się …… 40
 2.4. Przyczyny procesu kurczenia się miast …… 44
 2.5. Skutki procesu kurczenia się miast …… 49
 2.6. Typy miast kurczących się …… 51
 2.7. Specyfika procesu kurczenia się miast postsocjalistycznych …… 53
3. Strategie przeciwdziałania negatywnym skutkom procesu kurczenia się miast …… 57
 3.1. Rodzaje strategii podejmowanych w kurczących się miastach …… 57
 3.2. Dziedzictwo przemysłowe jako element strategii regeneracji kurczących się starych miast przemysłowych …… 64
4. Przykłady miast kurczących się i przeciwdziałanie negatywnym skutkom kurczenia się w Stanach Zjednoczonych i Europie …… 69
 4.1. Międzynarodowy wymiar badań procesu kurczenia się miast …… 69
 4.2. Kurczenie się miast i przeciwdziałanie jego negatywnym skutkom w Stanach Zjednoczonych …… 73
  4.2.1. Detroit – przykład kurczącego się starego miasta przemysłowego …… 77
  4.2.2. Strategie regeneracji miast kurczących się w Stanach Zjednoczonych …… 80
 4.3. Kurczenie się miast i przeciwdziałanie jego negatywnym skutkom w Europie …… 86
  4.3.1. Skala i przestrzenne zróżnicowanie kurczenia się miast w świetle wyników projektu CIRES …… 86
  4.3.2. Przykłady kurczących się starych miast przemysłowych: Dessau, Porto, Saint-Étienne …… 89
 4.4. Rola dziedzictwa przemysłowego i sektora kultury w procesie regeneracji miast kurczących się na przykładzie Zagłębia Ruhry …… 97
5. Kurczenie się miast w Polsce …… 105
 5.1. Stan wiedzy na temat procesu kurczenia się miast …… 105
 5.2. Kurczące się miasta na tle ogólnych przemian ludnościowych w Polsce po 1990 r. …… 108
 5.3. Demograficzny aspekt kurczenia się miast w Polsce w latach 1990–2010 …… 115
 5.4. Zróżnicowanie poziomu rozwoju miast, w tym starych miast przemysłowych i jego związek z procesem kurczenia się …… 122
 5.5. Wyzwania polityki miejskiej w przeciwdziałaniu negatywnym skutkom procesu kurczenia się miast w Polsce …… 134
6. Uwarunkowania, przebieg i skutki procesu kurczenia się miasta na przykładzie Wałbrzycha …… 141
 6.1. Przesłanki wyboru Wałbrzycha jako obiektu szczegółowych badań empirycznych …… 141
 6.2. Przyczyny i skutki kurczenia się Wałbrzycha …… 143
  6.2.1. Przyczyny …… 143
   6.2.1.1. Przyczyny historyczne …… 143
   6.2.1.2. Przyczyny demograficzne …… 145
   6.2.1.3. Przyczyny ekonomiczne …… 150
   6.2.1.4. Przyczyny społeczne i kulturowe …… 154
   6.2.1.5. Przyczyny przestrzenne i infrastrukturalne …… 155
   6.2.1.6. Przyczyny polityczne …… 157
  6.2.2. Skutki …… 159
   6.2.2.1. Skutki o charakterze twardym (hardware) …… 160
   6.2.2.2. Skutki o charakterze miękkim (software ) …… 165
   6.2.2.3. Skutki o charakterze wizerunkowym (mindware) …… 173
7. Regeneracja Wałbrzycha – realna szansa czy utopia? …… 177
 7.1. Władze lokalne wobec wyzwań procesu kurczenia się Wałbrzycha …… 178
 7.2. Strategie przeciwdziałania negatywnym skutkom kurczenia się Wałbrzycha …… 183
  7.2.1. Strategie formułowane w celu poprawy sytuacji gospodarczej w mieście i rola Wałbrzyskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej …… 183
  7.2.2. Strategie formułowane w oparciu o programy rewitalizacyjne i rozwój kultury …… 186
8. Kurczenie się Wałbrzycha w świetle teorii zależności od ścieżki …… 195
9. Podsumowanie …… 201

Literatura …… 209
Załączniki …… 237
Summary …… 239
Spis tabel i rycin …… 241

Wydawca: Instytut Rozwoju Miast i Regionów
Autor: Emilia Jaroszewska
wyd. 2019; dodruk 2021 rok
ISBN: 978-83-65105-31-8
okładka: miękka
format: 16,5 cm x 23,5 cm
liczba stron: 247

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Wydawca: Instytut Rozwoju Miast i Regionów